T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI GİRESUN İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ

Evliya Çelebi'nin Karahisar Hakkında Verdiği Bilgiler

Şebinkarahisar'ın Vasıfları:
Şarkıkarahİsar buna (Şebinkarahisar) da derler. İki Karahisar vardır. Biri bu Erzurum Toprağındadır ki adına (Karahisar-Şarki) derler. Diğeri Anadolu toprağındadır ki adına (Karahisar Sahip) derler. Karahisar denmesine sebep, Kalesinin taşlarının siyah olmasındandır. İlk hakimi aykaniye (?) hükümdarlarından Kayama (?) lardır. Sonra Trabzon'daki Rumların eline geçmiştir. Daha sonra Fatih fethedip, Selim Han devrinde yazılarak başkaca Sancak beyi merkezi olmuştur. Beyinin hası 13.000 akçadır. Livasında 32 Zeamet, 94 Tımar vardır. Paşası askeriyle 2000 kadar askeri olur. Paşasının senede 40 kesesi olur. Nice kereler arpalık olarak 3 tuğla vezirlere ihsan olmuştur. Hatta burası Ahısha veziri Sefer Ağa' ya verilmekle onun adımı ve silahlısı derviş Ağa buradan ellibin kuruş aldı derler.

Yüzelli akçalık şerif kazadır. Kadısına senede Dört bin kuruş has olur. Şeyhülislamı, nakibüleşrafı, ayan ve eşrafı vardır. Sipahi Kethüda-yeri taban Ahmet Ağa' dır. Yeniçeri Serdarı, Subaşısı, Müftüsü, Kapan Emeri, Kale Ağası, Yüzelli kadar tımarlı kale neferleri vardır.

Varoşu :
Dokuz mahalle, 1600 toprak örtülü evdir. Ev pencereleri kuzeye bakar, tamamı 42 mihraptır. Cuma namazı kılınır camilerdir. Üç tekkesi, iki hamamı, 4 hanı, yedi çocuk mektebi, çarşıları o kadar süslü değilse de (Taban Ahmet Ağa' nın) yaptırmış olduğu kagir bedesten yeni dükkânlar vardır. Ortası geniş caddedir. Üzeri örtülü olup iki başında sağlam kapılar vardır. Her gece kapanır, gözcüleri vardır.

Karahisar-ı Şebi:
Dağlarında kırmızı şeb olur. Kuyumculara yarar. Diyar Diyar götürürler. Dağlar da dörtlü, beşli, altılı, Süleyman mührü şeklindedir. Kuyumcular bununla Gümüş ağartırlarmış. Cerrahlar' da (Serkene ? ) Merhemine korlar. Nahoş (?) yaraya da bu şepten (?) ekerler. Daha nice hassası vardır. Şehrin livası yufka ekmeği ile ayvası meşhurdur. Üç gün kale dibinde Taban Ahmet Ağa’nın mamur sarayında misafir olup çarşıdan, kahveye şeker ve diğer lüzumlu şeyler alınarak hareket edip Mağraval ve Kudret derelerinde biriken bir çayı geçtik.

Batı tarafa altı saat giderek (Yakup Ağa) köyü konağına vardık. Müslümanlı, Ermenili, mamur Zeamettir. Buradan yine batıya Kerkük Çayı (Kelkit Çayıdır) kenarınca beş saat giderek Koyulhisar deresiyle boğaz kesen denilen korkunç yerden geçtik. 9 saat giderek (Hacı Murat) Kalesine vardık.

l.ci Dünya savaşı yıllarında bazı mahalli eşkiyahk teşebbüslerinin yanı sıra şehirdeki Ermeni ve Rumların isyan hareketlerine giriştikleri görülmüştür. 1915 yılında patlak veren Ermeni hadisesinde isyancılar tarafından şehir yakılıp yıkılmış, kale tahrip edilmiştir. Rusların Harşıt çayına kadar ilerlemeleri yüzünden şehirde kıtlık baş göstermiş, halk iç kısımlara göç etmek zorunda kalmıştır.

Şebinkarahisar, 1923 yılında çıkarılan bir kanunla İl Merkezi oldu. Erzurum ve çevresinde meydana gelen bir deprem dolayısıyla Erzurum1 a gitmek üzere 28 Eylül 1924 tarihinde Sivas' tan hareket eden Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK dönüşlerinde, 11 Ekim 1924 tarihinde Şebinkarahisar' a teşrif etmişlerdir. Burada halka hitaben bir konuşma yapan Gazi, konuşmasında şehrin kalkınması gerektiğini belirtmiş ve Türk Ocaklarının önemi üzerinde durmuştur. Bu ziyaretin bir hatırası olarak Karahisar-ı Şarki olan şehrin ismi Şebinkarahisar olarak değiştirilmiştir. Şebinkarahisar 1933 yılında İlçe haline dönüştürülerek Giresun İline bağlanmıştır.

28 Aralık 1939 günü Vuku bulan Erzincan depreminde ilçe büyük hasar görmüş, depremde 1451 kişi hayatını kaybetmiştir.